20. Bölüm: RAPOR

 

5 Ocak 1983 tarihinde Cumhurbaşkanlığı Köşkü'nde Sayın Cumhurbaşkanı'nın Başkanlığında toplanan millî Komite'nin aldığı kararlardan 7'ncisinde «Atatürk'ün Büyük Nutuk'unun», herkesin anlayacağı bugünkü yazı diline çevrilerek basımı uygun görülmüş, ancak redaksiyon için yeniden teşkil edilecek inceleme hey'etine genç öğrencilerden iki kişinin de katılması emredilmiştir.

Bu karar doğrultusunda, bağlı oldukları kurum ve kuruluşları temsil etmek üzere; millî Eğitim Bakanlığı'ndan Talim ve Terbiye Kumlu Üyesi M. Akif Öncül, Gnkur. ATASE Başkanlığı'ndan Emekli Kur. Alb. Nusret Baycan, Türk Tarih Kurumu'ndan İsmet Parmaksızoğlu, Dil ve Ta­rih - Coğrafya Fakültesinden Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zeynep Korkmaz (Nutuk'u yazı diline çeviren), Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesi Yeni Türk Dili Ana Bilim Dalı'ndan Araştırma Görevlisi Sema Barutçu ve Araştırma Görevlisi Dilek Elçin (gençliğin temsilcileri), Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği'nden Arşiv Uzmanı Hüsamettin Ünsal ile Kutlama Koordinasyon Kurulu'ndan Genel Sekreter Em. Gnl. Sadri Karakoyunlu ve Genel Sekreter Yardımcısı Tarih Öğretmeni Emekli Öğretmen Alb. İsmet Gönülal'dan oluşan dokuz kişilik bir uzmanlar hey'eti Nutuk'un «İnceleme ve Redaksiyon Hey'eti» olarak 25 Ocak 1983 tarihinden 28 Şubat 1983 tarihine kadar Kutlama Koordinasyon Kurulu Genel Sekreterliğinde (T.B.M.M.) toplanarak çalışmalarını sürdürmüştür.

Bu çalışmalarda esas olarak aşağıdaki görüş ve düşüncelere varılmıştır:

1 - İnceleme için, Nutuk'un 1927 tarihli baskısı esas alınmıştır. Daha önce Kutlama Koordinasyon Kumlu Başkanlığınca bu iş için görevlendirilen Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesi Öğretim Üyesi Türk Dili Profesörü Dr. Zeynep Korkmaz'ın yapmış olduğu başarılı metin çevirisi ile Kutlama Koordinasyon Kurulu Genel Sekreterliğince hazırlanmış olan belgeler cildi yeniden baştan sona kadar dikkatli bir incelemeye tabi tutulrnuştur.

2 - Nutuk'ta kullanılan dili, taşıdığı yapı ve üslup özelliklerini koruyarak bugünkü Türkçeye aktarmak oldukça zordur. Eski yazı diliyle günümüz Türkçesi arasında birtakım ifade ve üsup ayrılıkları vardır.

Bu bakımdan eserin çeviricisi de, redaksiyon heyetimiz de Nutuk'un aslındaki fikir yapısının, tarihi deyimlerin, üslup özelliklerinin ve akıcılığın kaybedilmemesi için elden gelen titizliği göstermiştir.

3 - «Millî Komite»nin belirtilen kararı gereğince, hey'ete katılan Dil ve Tarih - Coğrafya Fakültesi Yeni Türk Dili Ana Bilim Dalından iki genç araştırma görevlisinin redaksiyondaki katkıları bugünkü gençliğin Nutuk'u daha iyi anlayabilecek bir seviyede olmasını sağlamıştır.

4 - Atatürk'ün büyük bir duyarlıkla yazmış olduğu «Gençliğe Hitabesi», «Nutuk» muhteviyatının bir özeti ve büyük Atatürk'ün Türkiye Cumhuriyetini Türk gençliğine emanet ettiği bir vasiyet niteliğini taşıdığından, bu bölüm eserde olduğu gibi bırakılmıştır.

5 - Bir aydan fazla süren okuma ve inceleme ile metin ve belgeler cildi dikkatle gözden geçirilerek ve yazarlarının da oluru alınarak gerekli bazı düzeltmeler yapılmıştır. Ancak, birinci ve ikinci cilt ile belgelerden oluşan ve hey'etimizce yer yer düzeltmelerden geçirilen üçüncü cilt, ayrı ayrı şahıslar tarafından hazırlanmış olduğundan, her üç cilt arasında bir dil ve üslüp birliğinin sağlanabilmesi için üçüncü cildin baskı sırasında bir kere de Prof. Dr. Zeynep Korkmaz tarafından gözden geçirilmesı uygun görülmüştür.

6 - Millî Komitenin emirleri gereği, bu baskı için, 1927 baskısının mizanpajı göz önüne alınmıştır. Buna göre metin bölümünde geçen haritalarla, Millî Mücadelenin başlangıcından sonuna kadar sürdürülen askerî harekat safhalarını gösteren krokiler, uygun şekilde sıralanmış olup metin kısımlarının 1'inci ve 2'nci ciltlerinin sonuna ilave edilmiştir.

Haritalar

a) 19 Mayıs 1919'daki Osmanlı Ordusu'nun konuş durumu,

b) Sevr Antlaşması'na göre Osmanlı Devleti'nin parçalanması, (Bu iki harita 1'inci cildin sonuna konulacaktır.)

c) Askerî harekata ait krokiler

(1) İnönü Muharebeleri'nde iki tarafın durumu,

2) Sakarya Meydan Muharebesi (genel durum),

3) Büyük Taarruz (iki tarafın 25 Ağustos akşamki durumu),

4) Başkumandan Meydan Muharebesi (30 Ağustos 1922)

7 - Türkiye Haritası (Bu harita ve krokiler 2'nci cildin sonuna konulacaktır.)

8 -  Resimler

a) Atatürk'ün 1927 baskılı «Nutuk»undaki imzalı portresi (Bu resim 1'inci cildin baş tarafına konulacaktır.)

b) Büyük Millet Meclisi'nde Nutuk'unu söylerken (Bu resim 2'nci cildin baş tarafına konulacaktır.)

c) Büyük Millet Meclisi üyeleri Nutuk'u dinlerken (2'nci ciltte uygun yere konulacaktır.)

d) Atatürk Kocatepe'de (Büyük Taarruz sabahı) (2'nci ciltte uygun yere konulacaktır.)

9 - Bugünkü yazı diline çevrilmiş olan metin, belgeler, harita ve krokilerle, ilgili resimlerden oluşan Nutuk muhteviyatının, hey'etimizin oy birliği ile aldığı kararla basılabilir ve nesiller boyu yararlanılabilir bir durumda olduğu takdirlerinize arz olunmuştur. Bunun dışında hey'etimizin, tavsiye mahiyetinde gördüğü diğer hususlar aşağıda arz ve teklife şayan görülmüştür.

a) Nutuk, millî Komite'nin direktifinde belirtildiği üzere, ilk defasında yirmi beş bin nüsha olarak basılacaktır.

Heyetimiz tarafından Nutuk'un daha çok sayıda basılarak, yalnız Harp Okulu öğrencilerine değil, bütün üniversite ve hatta lise öğrencilerine daha ucuz bir fiyatla verilmesi, köy odaları ve köy kitaplıkları dahil bütün kitaplıklara dağıtımının yapılması uygun görülmüştür. Yeni basımlar için mali kaynak olarak, millî Eğitim Vakfı, Spor Toto, millî Piyango, Vakıflar Genel Müdürlüğü, Türkiye Bankalar Birliği ve Kültür ve Turizm Bakanlığı fonlarından yararlanılması mümkün ve faydalı görülmektedir.

b) Bugüne kadar Atatürk'ün büyük Nutuk'u kırk bir defa basılmıştır. Bunun son on baskısından ikisi 1981 yılında (100. Yılda), millî Eğitim, Kültür ve Turizm Bakanlıkları tarafından gerçekleştirilmiş, bunun dışındakiler ise çeşitli kurum ve kuruluşlar ve şahıslar tarafından bastırılmıştır. Ancak birçoğu, gerektiği biçimde incelenmeden eksik ve yanlışlarla çıkarılmıştır.

Nutuk'un bundan sonra yapılacak baskılarında, Prof. Dr. Zeynep Korkmaz ve Kutlama Koordinasyon Kurulu Genel Sekreterliğince hazırlanmış olan bu nüshanın esas alınmasının ve eserin satışından elde edilecek gelirin Anayasanın 134'ncü maddesinde kurulacağı hükme bağlanan kuruluşlara irat olarak aktarılmasının uygun olacağı görüşüne varılmıştır.

10 - Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Atatürk'ün bu eserinin devletimizin kuruluş felsefesini ve Cumhuriyetimizin esaslarını oluşturduğu gerçeğinden hareketle bir Devlet Kitabı olarak nitelendirilmesi ve bunun Sayın Başbakanlıkça daha önce yapıldığı gibi Almanca, Ingilizce, Fransızca ve Arapçaya tercüme ettirilerek bastırılmasının sağlanması arz ve teklif olunur.

İşbu rapor Hey'etimiz tarafından düzenlenmiş ve okunarak imza edilmiştir.

1 Mart 1983

Sadri Karakoyunlu
Kutlama Koord. Kurulu
Genel Sekreteri

Hüsamettin Ünsal
Cumhurbaşkanlığı
Gen. Sek. Temsilcisi
Zeynep Korkmaz
D.T.C. Fak. Öğr. Üyesi
(Prof. Dr., Nutuk'un Çeviricisi)
Nusret Baycan
Gnkur. Atase Bşk.
Temsilcisi
M. Akif Öncül
millî Eğitim Bakanlığı
Temsilcisi
Ismet Parmaksızoğlu
Türk Tarih Kurumu
Temsilcisi

İsmet Gönülal
Kut. Koord. Kurulu
Gen. Sek. Yard.

Sema Barutçu
D.T.C. Fakültesi
Temsilcisi
Dilek Elçin
D.T.C. Fakültesi
Temsilcisi